De Koloniewinkel

In de vrije koloniën Frederiksoord, Willemsoord en Wilhelminaoord en in de gestichten te Veenhuizen en Ommerschans waren koloniewinkels. Daarin waren eigen koloniale producten te krijgen, zoals brood, boter, melk, appels, enzovoort, maar daarnaast werden goederen van buiten aangekocht. Dat gebeurde elk kwartaal door een aanbesteding onder leveranciers.

 

 

Hieronder de lijst der winkelwaren die het tweede kwartaal 1829 werden aanbesteed. De transcriptie is van Martin, een van de mensen die mij helpen met de voorbereiding van een boek over de wezen-etablissementen in Veenhuizen, de nummertjes heb ik er zelf omwille van de communicatie even voorgezet.

Het geeft een goed beeld van het assortiment waaruit de kolonisten konden kiezen en wat ze konden betalen met de 'winkelkaartjes', die ze in plaats van gewoon geld voor hun werk kregen:

 

01 - Zout

02 - Groene zeep

03 - Raapolie

04 - Cheribon koffij (zuivere)

05 - Bier azijn

06 - Wijn azijn         

07 - Tabak (krul)

08 - Tabak (rook)

09 - Tabak pruim

10 - Snuif karotte

11 - Snuif ordin.

12 - Sieroop

13 - Stijfzel

14 - Blaauwzel

15 - Suiker (geele)

16 - Rijst (nieuwe caroc)

17 - Thee Hijsan chin.

18 - Thee Congo

19 - Thee Boeij

20 - Kaas Leidsche

21 - Klompen

22 - Nagelbollen

23 - Anijszaad

24 - Bergblaauw

25 - Kandij (geele)

26 - Muurrood

27 - Muurzwart

28 - Geel oker

29 - Krijtwit

30 - Spaansche zeep

31 - Stokvisch

32 - Lakmoes

33 - Traan

34 - Boom olie

35 - Pottegoed

36 - Saffraan

37 - Chocolade

38 - Rozijnen

39 - Pruimen

40 - Kaarsen

41 - Potasch (heete)

42 - Cichoreij

43 - Lampkatoen

44 - Spelden (ordin)

45 - Bakerspelden

46 - Hemde knoopen

47 - Zijde

48 - Peeper

49 - Pijpen (lange)

50 - Pijpen (korte)

51 - Krijt (rood)

52 - Pekelharing (nieuwe)

53 - Breinaalden (dikke)

54 - Potlooden (1e st)

55 - Potlooden (2e st)

56 - Pijpendopjes

57 - Schoenpennen

58 - Pik

59 - Russische borstels

60 - Was (geel)

61 - Koperrood

62 - Stalen pennen

63 - Houten lepels no.1

64 - Houten lepels no.2

65 - Houten lepels no.3

66 - Houten lepels no.4

67 - Senebladen

68 - Witkwasten

69 - Zwavelstukken

70 - Naalden, Engelsche

71 - Naalden, Kleefsche

72 - Stopnaalden

73 - Vingerhoeden (kopere)

74 - Naairingen

75 - Stoffertjes

76 - Mosterd

77 - Theegoed (wit)

78 - Borden (Delfsche)

79 - Kluwentjes garen

80 - Zwartseldoosjes

81 - Kommen zwarte

82 - Kommetjes

83 - Beschuiten

84 - Zwartgaren

85 - Rijggaren (wit)

86 - Hemde garen

87 - Mutse garen

88 - Hemde lint

89 - Mutse lint

90 - Grijs gekeperd lint

91 - Blaauw lint

92 - Schoenboor lint

93 - Rijg Veters

94 - Sago (bruine)

 

Al met al lijken het me wel leuke lieve winkeltjes met een gevarieerd assortiment. Twee zaken ontbreken nadrukkelijk: sterke drank en snoepgoed. Allebei volgens de Maatschappij van Weldadigheid niet goed voor kolonisten en daarom niet verkrijgbaar. In ieder geval niet boven de toonbank, maar er zijn verhalen over sommige winkelhouders...

 

Sommige artikelen kan ik wel begrijpen, maar er zitten ook de nodige tussen die ik niet goed kan thuis brengen. Wat zouden bijvoorbeeld Russische borstels (59) zijn? En wat zijn in hemelsnaam nagelbollen (22)? En wat zou het verschil zijn tussen Engelsche naalden (70) en Kleefsche naalden (71)? En Spaanse zeep (30) is dus anders als gewone zeep (02)? En zo zijn er meer onduidelijkheden, dus als iemand een beetje kan helpen...