Nieuws

Nederland in 12 moorden

Nederland in 12 moorden is de titel van een nieuwe tv-serie die Teleac met ingang van zondag 12 oktober 2008 om 19.15 uur wekelijks gaat uitzenden op Nederland 2.

Aflevering 5 van deze interessante serie gaat over het meisje van Yde en is deels opgenomen in het Drents Archief. De uitzending is op 9 november.

Nuchter, tolerant, bescheiden en altijd gastvrij voor de vreemdeling – dat zijn karaktertrekken die Nederlanders zichzelf graag toedichten. Maar in werkelijkheid wemelt het in het Nederlandse heden en verleden van staaltjes vaderlandse intolerantie, hysterie, nationalistische poeha, religieuze bekrompenheid en xenofobie. In Nederland in twaalf moorden buigen Jan, Jan en Bas Blokker zich over de veelbezongen Nederlandse identiteit, aan de hand van twaalf gewelddadige historische sterfgevallen.

Van het Meisje van Yde tot Theo van Gogh, van Bonifatius tot Carlo Picornie: zowel in het boek als in de gelijknamige tv-serie die dit najaar bij Teleac van start gaat, stuiten de Blokkers op mensenoffers, massageweld, martelingen en militaire excessen. Kortom: niets zo veranderlijk als onze identiteit.

AFLEVERING 1 : GEBROEDERS DE WITT GELYNCHT
ZONDAG 12 OKTOBER, NEDERLAND 2, 19.15 – 19.40 UUR.

Waarom werden de hoogste politici van de Nederlanden in het rampjaar 1672 gelyncht? Misschien waren de broers Johan en Cornelis de Witt wel slachtoffers van een zelfde soort hetze als Wim Kok en Ad Melkert in 2002: achterdocht tegen arrogante en technocratische regenten is in Nederland van alle tijden. Met een ooggetuigenverslag uit 1672 door Ferry Mingelen vanaf het Binnenhof.

AFLEVERING 2: DE ROOMS-KONING DOODGEKNUPPELD
ZONDAG 19 OKTOBER, NEDERLAND 2, 19.15 – 19.40 UUR.

Van alle schijnbaar redeloze vijandschappen op het kleine grondgebied van Nederland, en dat zijn er in de geschiedenis nogal wat geweest, is die tussen Friesland en Holland de scherpste en langdurigste. En is die wel ooit helemaal over gegaan?

De West-Friezen hebben in die strijd het grootste wapenfeit op hun naam geschreven: ze hebben in 1256 Willem II doodgeknuppeld, graaf van het gehate Holland, Rooms-Koning en bijna keizer van Duitsland bovendien.

AFLEVERING 3: ONAANGENAAM WERK IN INDIË
ZONDAG 26 OKTOBER, NEDERLAND 2, 19.15 – 19.40 UUR.

Een oorlog is nooit leuk. Maar negen vrouwen en drie kinderen laten doden terwijl ze om genade smeken en dan aan je echtgenote schrijven dat het ‘onaangenaam werk’ was? Wie dat doet is óf een geharde sadist, óf weet heel zeker dat hij het recht aan zijn zijde heeft. De genadeloze Hendrik Colijn zou later vijfmaal minister-president van Nederland worden, dus mogen we aannemen dat in elk geval het laatste aan de orde was. Op Lombok zijn ze hem en de slag bij Tjakra Negara uit 1894 nog niet vergeten.

AFLEVERING 4: THEO VAN GOGH GEOFFERD
ZONDAG 2 NOVEMBER, NEDERLAND 2, 19.15 – 19.40 UUR.

Het moest misschien wel misgaan. De Nederlandse samenleving was sinds de jaren zestig van spruitjesland veranderd in een land waar alles moest kunnen. En net toen het toppunt van de goddeloze vrijheid bereikt leek en Theo van Gogh als columnist werkelijk elk taboe met de sloophamer te lijf ging, kwam de tegenbeweging op gang. En zoals je goddeloze extremisten had, zo waren er ook religieuze extremisten. Je kon er bijna op wachten dat die elkaar zouden opzoeken. Op 2 november 2004 ging het mis.

AFLEVERING 5: EEN MENSENOFFER IN YDE
ZONDAG 9 NOVEMBER, NEDERLAND 2, 19.15 – 19.40 UUR.

Was het een moord? Een executie? Een mensenoffer? Helemaal zeker weten zullen we het nooit, want toen het Meisje van Yde werd vermoord, in het woeste veen, in de eeuw rond het jaar nul, werd er in deze streken nog geen aantekening van zulke zaken gemaakt. Een ding staat wel vast: als we het Meisje als oer-Nederlander mogen beschouwen, en haar populariteit lijkt daarop te wijzen, dan waren haar moordenaars het ook.

AFLEVERING 6: DE BOOTBOM VAN VAN SPEIJK
ZONDAG16 NOVEMBER, NEDERLAND 2, 19.15 – 19.40 UUR.

Als Jan van Speijk er niet was geweest, had Nederland hem moeten uitvinden. De luitenant ter zee die in 1831 zijn kanonneerboot de lucht in liet vliegen, met medeneming van zichzelf en een handvol Belgen, was een dankbaar object voor de licht ontvlambare menigte. Maar goed, dat was 1831. Waarom zingen de adelborsten in 2008 dan nog altijd ‘’t Voorbeeld door Van Speyck gegeven / Volgen wij met hart en hand’?

AFLEVERING 7: DE MARTELDOOD VAN BONIFATIUS
ZONDAG 23 NOVEMBER, NEDERLAND 2, 19.15 – 19.40 UUR.

Een groep vreemdelingen in jurken en met rare kapsels komt het land binnen met een buitenissig geloof. Ze gaan niet stilletjes in een hoekje zitten bidden. Ze gaan luidkeels hun eigen geloof belijden. Het geloof van de autochtone bevolking doen ze af als heidense onzin, hun heilige beelden slaan ze aan gruzelementen. Zo is het gegaan in 754, bijna dertienhonderd jaar geleden. En de allochtone beeldenstormer Bonifatius is heilig verklaard.

AFLEVERING 8: DE MARTELAREN VAN GORCUM
ZONDAG 30 NOVEMBER, NEDERLAND 2, 19.15 – 19.40 UUR.

Abraham Kuyper, de verre voorzaat van de huidige premier Balkenende, schreef in het eerste program voor zijn Anti Revolutionaire Partij dat de ,,grondtoon van ons volkskarakter omstreeks 1572 zijn stempel ontving’’. 1572 - het jaar dat de Watergeuzen
Den Briel glorieus veroverden op de Spanjaarden. Maar ook het jaar dat diezelfde
bevrijders negentien onschuldige geestelijken gevangen zetten, treiterden, martelden en ten slotte ophingen. Waarom? Omdat ze niet gereformeerd maar katholiek waren. Hoezo tolerant?

AFLEVERING 9: GIFMOORD OP JAN VAN BEIEREN
ZONDAG 7 DECEMBER, NEDERLAND 2, 19.15 – 19.40 UUR.

De moord zelf doet eerder Italiaans dan Nederlands aan: een met gif bestreken bijbel is Jan van Beieren in 1425 fataal geworden in de strijd om de macht in Holland. Dit alles tegen de achtergrond van de redeloze burgeroorlog die eufemistisch Hoekse en Kabeljauwse twisten worden genoemd. Driftige, geboren sektariërs die ze waren, bleven de Hollanders elkaar meer dan een eeuw lang hardnekkiger bestrijden dan welke buitenlander dan ook.

AFLEVERING 10: DE VERDWIJNING VAN EEN JOODSE WOEKERAAR
ZONDAG 14 DECEMBER, NEDERLAND 2, 19.15 – 19.40 UUR.

Hij was een vreemdeling in een samenleving die bijna geen vreemden zag. Hij was een geldhandelaar, in een tijd dat er bijna geen geld omging. En het ergste: hij was een jood in een tijd dat iedereen christen was. Meer excuses hadden de moordenaars van Godschalk van Recklinghausen in 1349 eigenlijk niet nodig. Een pogrom in het oosten des lands.

AFLEVERING 11: HET VOETBALTOERNOOI VAN BEVERWIJK
ZONDAG 21 DECEMBER, NEDERLAND 2, 19.15 – 19.40 UUR.

Tussen de snelwegen van de Randstad gingen in maart 1997 twee partijen elkaar te lijf als ridders op een toernooi. Maar dan met hamers, knuppels en steekwapens. Na afloop bleef er één dode op het veldje liggen en dat was, zeiden de winnaars, de enige smet op hun overwinning. De opgezweepte hysterie van het voetbalgeweld.

AFLEVERING 12: HOE JAN PIETERSZ. COEN TWEE VERLIEFDE KINDEREN STRAFTE
ZONDAG 28 DECEMBER, NEDERLAND 2, 19.15 – 19.40 UUR.

Pieter Cortenhoeff was vaandrig in dienst van Jan Pietersz. Coen in Batavia. Hij was zestien jaar oud toen hij in het huis van de Gouverneur-Generaal in bed werd betrapt met de elfjarige Sara Specx in 1629. Coen wilde, zonder vorm van proces, onmiddellijk de doodstraf aan de twee laten voltrekken. Waarom in hemelsnaam? Kon zijn van God gegeven gezag geen schande verdragen?