Nieuws

Drents Archief ontvangt uniek, handgeschreven egodocument van Asser CPN’er Sjerp Weima

egodocument Sjerp Weima228 april 2018
Communistisch raadslid overleeft vier jaar gevangenschap in WOII, waaronder Neuengamme en het bombardement van de Cap Arcona

Het Drents Archief heeft onlangs een bijzonder document geschonken gekregen. Het gaat om zo’n veertig handgeschreven vellen van communist Sjerp Weima. Het CPN-raadslid werd in juni 1941 opgepakt en doorstond achtereenvolgens o.a. Kamp Amersfoort, concentratiekamp Neuengamme en hij was bij het bombardement van de Cap Arcona in de haven van Neustadt.

Weima overleefde op wonderbaarlijke wijze de oorlog en zette zijn ervaringen vlak na de oorlog op papier. Daarin geeft hij niet alleen veel details, hij noemt bijna vijftig personen en groepen met naam en toenaam, ook schuwt hij de gruwelijke gebeurtenissen die hij meemaakte niet.

Opgerold in een koker
Wim Ensing, historicus en vrijwilliger bij het Drents Archief, stuitte op het document tijdens zijn onderzoek naar het communisme in Drenthe. Via via kwam hij in contact met de kleinkinderen van Sjerp Weima. Zij hebben het indrukwekkende egodocument van hun grootvader bijna zeventig jaar bewaard, opgerold in een koker. Inmiddels zijn de veertig handgeschreven, losbladige vellen gereed gemaakt voor ons depot. De familie heeft de tekst  – niet geheel exact – gedigitaliseerd.

'Ik kom misschien nooit weer thuis'
Weima's manier van schrijven is persoonlijk en indringend, ondanks dat het veel schrijf- en stijlfouten bevat. Hij omschrijft zijn eigen arrestatie als volgt:
“Het is 26 juni 1941, des ‘s morgens om 5 uur. Er word op de deur gebonsd. Ik stap uit mijn bed, en ga naar de deur. Daar zie ik zes gewapende landwachters en (zij) zeiden tegen mij:  ‘U gaat even mee’. Nu de heren stapten binnen en doorzochten mijn kasten, en ja hoor daar vonden zij iets, het was een catalogus van Russische films. Verder een paar Afweerfront’s tegen het fascisme. Die werden meegenomen. Intussen kleedde ik mij aan en mijn vrouw stond bij mij. Mijn kinderen sliepen. Ik zei tegen mijn vrouw; ’laat de stakkers maar slapen’. En zo ging ik de deur uit.  ‘Ach juffrouw’, zeiden deze heren.  ‘Het is maar voor even. Hij komt zo weer thuis’. Ik zei; “Och heren. Spreek niet zo’n onzin. Ik kom misschien nooit weer thuis.”

Over zijn periode in concentratiekamp Neuengamme zegt hij onder meer het volgende:
“Wij lagen met drie man in een bed. En mocht er nu weer nieuwe zieken komen en er was geen plaats, dan krijgen deze menschen een spuitje. En zoo lagen er dikwijls een 25 a 30 dooden als het morgen was. Sommigen stonden na het inspuiten nog even op en liepen rond net als zij dronken waren.” 

En verderop vertelt hij:
“Zoo nu en dan werd je de barakken uit geslagen om aan te treden, dat was ‘s avonds na de arbeid en dan had je je stukje brood pas ontvangen. En door dat geslaag gaf dat een tumult en kwam je te vallen en lag je over elkander met je snee brood in de hand, en zoo stalen dan de andere jongens je het brood uit de handen en dan had je niets.”

Wie was Sjerp Weima?
Sjerp Weima werd in 1899 geboren in Leeuwarden. Van 1935 tot 1939 zat hij namens de Communistische Partij Nederland (CPN) in de gemeenteraad van Assen, samen met Geert Wolter Zuidhof. Naar aanleiding van de Februaristaking werd Zuidhof eind februari 1941 opgepakt. Op 26 juni van datzelfde jaar overkwam Weima hetzelfde, dit naar aanleiding van de inval van Hitler-Duitsland in de Sovjet-Unie vier dagen daarvoor.

Fragmenten uit het egodocument van Sjerp Weima zullen te zien zijn in een mini-tentoonstelling tijdens de Actie Niet Weggooien! op donderdag 3 mei in het Drents Archief, en op het Bevrijdingsfestival Assen, op zaterdag 5 mei bij de Baggelhuizerplas.

 

 

 

egodocument Sjerp Weima